صفحه اصلی|اخبار|درباره ما|تماس با ما
چهارشنبه ٠١ آذر ١٣٩٦
زری بافی

یکی از هنرهای رایج در منطقه بشاگرد زری بافی است که به انواع آن خوس بافی، شک بافی، ودوبافی و ... می گویند. زری بافی در لباس های محلی زنان و عمدتا در لبه پایینی شلوارهای زنانه استفاده می شود. این هنر ابزار چندانی نیاز ندارد و تقریبا تمام زنان و دختران بشاگردی به آن علاقمند هستند. ابزار مورد استفاده در این هنر یک پایه چوبی کوچک است که روی آن بالشتک گرد کوچکی قرار گرفته است، کامواهای پشمی رنگی و نوارهای باریک براق رنگی که به آن ها خوس می گویند. بافت نوارهای زربفت با رد کردن خوس ها و نخ های پشمی از روی هم و انتقال هریک از قرقره ها به پشت بالشتک انجام می شود. زنان بشاگردی به قدری با مهارت و سریع نخ ها را از روی هم عبور می دهند که حرکت دست آن ها به سختی دنبال می شود. انتخاب طرح و رنگ بستگی به ذوق هنرمند دارد.

برای شروع کار کامواها و خوس ها را به هم گره می زنند و توسط یک سوزن روی بالشتک محکم وصل می کنند. هر چه بافت بیشتری انجام شود، نوار بافته شده به دور بالشتک پیچیده می شود و جای سوزن روی بالشتک تغییر می کند؛ به همین شکل با حرکت دادن کامواها و خوس ها از بین هم و انتقال از جلوی بالشتک به پشت آن و برعکس بافت انجام می شود.

         

عرض نوارهای تولید شده به تعداد کامواها و خوس ها بستگی دارد و هرچه این تعداد بیشتر باشد نوار عریض تری تولید می شود. خوس ها معمولا تنوع رنگ بالایی دارند و عمدتا طلایی، نقره ای، مسی، قرمز، سبز، آبی و ... هستند. نام این هنر زری با توجه به طرح بافته شده روی نوار و عرض نوارهای زری که هنرمندان می بافند متفاوت است. به هنری که در آن نوارهای کم عرض (با 2 الی 4 خوس و کاموا) تولید می شود خوس بافی و هنری که در آن نوارهای پهن (حدود 40-50 خوس و کاموا) تولید می شود شک بافی می گویند. در نوارهای تولید شده کاموا در زیر نوار و طرح های براق رنگی در روی نوار قرار می گیرد.

خوس بافی و شک بافی طرح های متفاوتی دارند و با توجه به طرح مورد نظر روش بافت متفاوت است. هر طرح نامی جداگانه و مورد مصرف جداگانه ای دارد. برای مثال بافت کَلَه کَند بافتی هفت و هشتی دارد و معمولا در لبه شلوار محلی قرار می گیرد و شک ها که پهن تر هستند معمولا در قسمت های بالاتر دوخته می شوند.

از جمله طرح های خوس بافی عبارتند از: یک خوسه- دو خوسه- سه خوسه- چهار خوسه- کجو- نگینی- قاچ خیاری- اشک عروس- مورچه ای- بالکی و ...

از جمله طرح های شک بافی عبارتند از: موشکی- هفت و هشتی- کله کند- پروانه ای- سوزنی و ...

در هر یک از طرح های خوس بافی و شک بافی تعداد کامواها و تعداد خوس ها با هم متفاوت است. برای بعضی طرح ها تعداد کاموای زیاد و خوس کم نیاز است و برای بعضی طرح ها برعکس.

این هنر عمدتا برای لباس های محلی و غالبا برای لبه شلوارهای زنانه استفاده می شود. در مناطق بلوچ نشین که اطراف جاسک زندگی می کنند از نوارهای تولید شده برای لبه آستین و یا دور یقه لباس هم استفاده می کنند. هریک از طرح های زری بافی در بخشی از لبه شلوار استفاده می شود. هر شلوار چندین طرح زری بافی احتیاج دارد که با ظرافت خاصی در کنار هم دوخته می شوند. میزان موردنیاز از نوارهای خوس بافی و شک بافی که برای دوختن بر روی یک شلوار لازم است در حدود 1 ماه زمان احتیاج دارد. در بعضی از مناطق زنان و دختران بشاگردی بعد از انجام کار روزانه دور هم جمع می شوند و چند ساعتی را همراه هم به بافت زری می پردازند. در برخی از روستاهای بشاگرد مانند روستای چوخون و وی این هنر بسیار رواج دارد و توسط تمام زنان و دختران روستا بافته و در شهرستان میناب فروخته می شود.

انتخاب طرح و رنگ نوارها و شکل قرارگیری خوس ها و شک ها در کنار هم به سلیقه و ذوق هنرمندی که شلوار را می دوزد بستگی دارد. در برخی موارد این هنر را با هنر گلابتون دوزی ترکیب می کنند و بعضا ارتفاع زری بافی ها تا قسمت زانوی شلوار ادامه پیدا می کند. پس از دوخت نوارها قسمت داخل شلوار را با یک لایه آستر می پوشانند تا هم دوخت ها محفوظ بماند و هم کار ظریف تر و تمیزتری تولید شود.

این هنر از زمان های قدیم در این منطقه رواج داشته است با این تفاوت که قبلا با استفاده از نخ های پشمی که توسط خود اهالی از پشم بز و یا گوسفند تولید می شده  استفاده می شده است و امروزه از خوس های رنگی براق استفاده می شود. ابزار کار و روش کار به همین شکل زری بافی است و فقط از نخ های پشمی سیاه و سبز و بعضا قرمز برای درست کردن نوار استفاده می کنند. به این هنر در زبان محلی ودو بافی می گویند. ودو بافی توسط 7 قرقره پشمی انجام می شود و بافت نوار با رد کردن نخ ها به ترتیب خاصی از روی هم انجام می شود. نوارهای ودوبافی حدود نیم سانتی متر ضخامت دارند و در لبه شلوارهای محلی زنان بشاگردی استفاده می شود.